معرفی به دوستان اشتراک گذاری

در این مقاله به ظرفیتهایی که ساختار فضای مجازی در زمینه کسب و کار و تولید و درآمد ایجاد می‌کند، فرآیند شکل‌گیری و رشد مدل های جدید کارآفرینی مانند استارت‌آپ‌ها و ... فرآیندهای تبلیغات و درآمدزایی اشاره می گردد.

کسب و کار در فضای مجازی، خدمات و ارتباطات آنلاین 

نویسنده: آقای امین میرشکاری سلیمانی

بررسی سیر تحول ارتباطات نشان می‌دهد که ظهور ابزارهای جدید سبب تغییر در نحوه برقراری ارتباط میان افراد و ویژگی‌های جامعه شده است. در ابتدا افراد از طریق تولید صدا و برقراری ارتباط شفاهی با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و اختراع زبان سبب هدفمندتر شدن این ارتباطات شده است. ظهور صنعت چاپ باعث شد که محدودیت‌های زمانی و مکانی در برقراری ارتباط کاهش یابد. بعد از این دوره، اختراع رادیو و ارتباطات رادیویی، سبب جهشی بی‌سابقه در ارتباط میان افراد گردید و همزمانی ارتباطات راه دور را فراهم نمود. پیدایش تلویزیون، رادیو و سینما در این دوره صورت گرفته و رشد قابل توجهی هم کرد. در اواخر قرن بیستم، شکل‌گیری اینترنت سبب گردید که شبکه‌ای از افراد در سراسر جهان با یکدیگر در ارتباط قرار گرفته و جغرافیای جهانی به دهکده‌ای جهانی تبدیل گردد. این تحولات سبب گردید که عصر حاضر دارای ویژگی‌های مختص خود باشد و طبق نظر مانوئل کاستلز "جامعه شبکه‌ای" نام گیرد. در جدول زیر به صورت خلاصه می‌توان به اختلاف‌‌های میان جامعه توده‌ای که به صورت محلی است و جامعه شبکه‌ای که شکلی بین المللی دارد، اشاره نمود.


جدول 1- گونه شناسی و مقايسه جامعه توده‌ای و جامعه شبکه‌ای (مهدی‌زاده، 1389: 342)
ویژگی‌ها جامعه‌ی توده‌ای جامعه‌ی شبکه‌ای

ویژگی‌ها

جامعه‌ی توده‌ای

جامعه‌ی شبکه‌ای

اجزاء اصلی

جمع‌ها

(گروه‌ها، سازمان‌ها، اجتماعات)

افراد

(متصل شده از طریق شبکه)

طبیعت اجزاء

همسان

ناهمسان

مقیاس

گسترش یافته

گسترش یافته و کاهش یافته

محدوده

محلی

جهانی – محلی

اتصال و اتصال‌پذیری

در درون اجزاء بالا

در میان اجزاء بالا

چگالی

بالا

پایین

تمرکز

بالا (تعداد مراکز کم)

پایین (چندمرکزه)

دربرگیری

بالا

پایین

نوع اجتماع

فیزیکی و یکتا

مجازی و گوناگون

نوع سازمان

بروکراسی و یکپارچگی از بالا

اینفوکراسی و متمایز افقی

نوع خانوار

پر تعداد و پر فامیل

کوچک و با روابط فامیلی گوناگون

نوع اصلی ارتباط

رو در رو

به طور روزافزون رسانه‌ای

نوع رسانه

رسانه پخش جمعی

رسانه‌های تعاملی با مخاطبان

تعداد رسانه

کم

زیاد

تعاریف

برای اینکه وارد بحث کسب و کار در فضای مجازی شویم، لازم است برخی مفاهیم را به صورت خلاصه تعریف نماییم، تا در ادامه بحث نحوه نگرش ما به آنها مشخص باشد.
فضای مجازی
«فضای مجازی یک شبکه گسترده جهانی است که شبکه‌های مختلف رایانه‌ای در اندازه‌های متعدد و حتی رایانه‌های شخصی را، با استفاده از سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای گوناگون و با قراردادهای ارتباطی به یکدیگر وصل می‌کند. فناوری‌های ارتباط راه دور اساس فضای مجازی را تشکیل می‌دهند. » (هاشمی‌زاده و انصاری نسب، 1396: 21)
شایان ذکر است که فضای مجازی فقط به اینترنت اطلاق نمی‌گردد، بلکه عنوانی است که برای بسیاری از فناوری‌های ارتباطی جدید مورد استفاده قرار می‌گیرد.
کسب و کار
کلمه کسب و کار معادل فارسی واژه انگلیسی business است. برای این کلمه تعاریف مختلفی ارائه شده است. در یکی از این تعاریف گفته شده است که کسب و کار نوعی کاسبی است که طی آن کالاها یا خدمات برای فروش در بازار، تولید و توزیع می‌شوند.
براساس تعاریف موجود، می‌توان ویژگی‌های زیر را برای کسب و کار توصیف کرد:
o فروش و انتقال کالاها و خدمات برای کسب ارزش
o معامله کالاها و خدمات
o تکرار معاملات
o انگیزه سود (مهمترین و قدرتمندترین محرک اداره امور کسب و کار)
o فعالیت توأم با ریسک. کسب و کار همیشه بر آینده متمرکز است و عدم اطمینان، ویژگی آینده است. به همین دلیل، همواره کسب و کار با ریسک همراه است. (وب‌سایت خانه کارآفرینان ایران)

شبکه‌های اجتماعی

«شبکه‌های اجتماعی متشکل از گروهی از افراد یا سازمان‌ها هستند که با یک یا چند نوع علاقه خاص به هم گره خورده‌اند، بر پایه وابستگی‌هایی مثل دوستی، خویشاوندی، منافع مشترک، تبادل مالی، علاقه خاص به یک موضوع، باورهای مشترک، دانش و هنر.» (هاشمی‌زاده و انصاری نسب، 1396: 27) برای اینکه گروهی از افراد در کنار یکدیگر قرار گیرند و بتوانند با یکدیگر زندگی کنند، لازم است توانایی برقراری ارتباط با یکدیگر را داشته باشند. امروزه افراد برای برقراری این ارتباطات از فناوری‌های نوین و ابزارهای موجود در فضای مجازی استفاده می‌کنند.
با توجه به تعریف این مفاهیم به دو بخش اصلی خدمات و ارتباطات آنلاین ورود می‌کنیم.


خدمات در فضای مجازی

تعريف خدمات در فضای مجازی

خدمات آنلاین و خدمات در فضای مجازی را می‌توان اینگونه تعریف کرد:
«فعالیتی اقتصادی برای رساندن سود به دیگران بدون اینکه کالایی تولید شود، از طریق فضای مجازی»
معمولاً در این نوع خدمات،کالایی تولید نمی‌شود و بیشتر درصدد حل کردن برخی نیازهای کاربران برمی‌آید. در نهایت باید اشاره کنیم که برای ارائه آن شرط لازم، فضای مجازی است و اگر این فضا وجود نداشته باشد، دیگر خدمات آنلاین نیز معنایی ندارد.
در بررسی خدمات آنلاین انواع خدماتی که در فضای مجازی ارائه می شود در زیر آمده است:


جدول 2- خدمات آنلاين موجود در فضای مجازی

آموزش الکترونیک

احراز هویت

سرویس­های محتوا پایه

وبلاگ

بازی گروهی

سرویس در اشتراک­گذاری (فضای ابری)

سلامت الکترونیک

سرویس­های مکان محور

پیام وکلام (پیام رسان­ها)

علمی وکتابخانه الکترونیک

IPTV (تلویزیون مبتنی بر IP)

پردازش ومحتوای ابری

باشگاه هواداران ورزشی

دولت الکترونیک

موتور جستجو

پرداخت آنلاین وخرید وفروش

خبر خوان

خبر جمع کن

عکس، فیلم وموسیقی

بورس وبانک

گردآوری وپردازش اطلاعات

شتاب دهنده­ها واستارت‌آپ پروایدرها[i]

سرویس­های تنظیم­گر برنامه

و ...

همانطور که مشاهده می شود خدمات آنلاین بسیاری در فضای مجازی وجود دارد که شکل گیری آنها بیشتر براساس نیاز کاربران وسپس توانایی ها و خلاقیت های تولید کنندگان و ارائه دهندگان این خدمات است. با توجه به این که موضوع در این پژوهش، کسب وکار در فضای مجازی است، به خدماتی که به نوعی به کسب وکار مرتبط هستند، می پردازیم و در نهایت اشاره ای به نقش این خدمات در توسعه ملی کشور عزیزمان داریم.
فروشگاه های اینترنتی، تبلیغات اینترنتی، سرویس های مبتنی بر محتوا، استارت‌آپ‌ها و زیست بوم کارآفرینی، خدماتی هستند که مورد بررسی قرار می گیرند.


خدمات مبتنی بر کسب و کار

فروشگاه اینترنتی

فروشگاه اینترنتی به وب سایتی گفته میشود که در آن اطلاعات مربوط به محصولات در اختیار مشتریان قرار می‌گیرد. این اطلاعات در واقع سوالات و نیاز مشتریان است که در فروشگاههای سنتی توسط فروشنده به مشتریان توضیح داده می‌شود. کاربران امروزه با توجه به مشکلات رفت وآمد وکمبود وقت خود بعضاً ترجیح میدهند که به فروشگاههای اینترنتی مراجعه کرده و محصولات خود را خریداری کرده و از طریق پست بدون اینکه از منزل یا محل کار خود خارج شوند، آن‌را دریافت کنند.

فروشگاه اینترنتی

به لحاظ نوع محصولات می‌توان فروشگاه‌های اینترنتی را به دو دسته کلی تقسیم کرد:
1. فروشگاه‌های کالای فیزیکی (Tangible shop)
واژه Tangible به معنی قابل لمس است ومنظور از این فروشگاه¬ها، این است که آنها محصولاتی می-فروشند که برای مشتریان قابل لمس هستند. کالاهایی مانند مواد غذایی، پوشاک، لوازم خانگی ولوازم الکترونیکی مثل کامپیوتر، لپ تاپ وموبایل و... در این فروشگاه ها ارائه می شوند. این فروشگاه ها به این صورت کار می‌کنند که مشتریان سفارش خود را در سایت ثبت کرده وپس از تکمیل فرآیند خرید، کارمندان فروش این فروشگاه ها، محصولات وسفارش ها را برای کاربران ارسال می کنند.

2. فروشگاه‌های کالاهای دیجیتال (Digital shop)
به این فروشگاه ها، فروشگاه دانلودی (download shop) یا فروشگاه محصولات مجازی نیز می‌گویند. در این فروشگاه‌ها، محصولاتی ارائه می‌شوند که کاربر امکان دانلود آن‌را دارد. این محصولات می‌تواند عکس، فیلم، سند، نرم افزار، فایل pdf و... باشد. روش فعالیت این فروشگاه ها بدین صورت است که پس از تکمیل فرآیند خرید اینترنتی و پرداخت آنلاین یا دوباره به صفحه فروشگاه برگشته وامکان دانلود فایل را پیدا می‌کنید و یا اینکه شما در مراحل خرید یک آدرس پست الکترونیک را وارد کرده و لینک دانلود فایل مورد نظر برای پست الکترونیک شما ارسال می‌گردد.
امروزه معمولا فروشگاه های اینترنتی از دو روش پرداخت استفاده می کنند:

1. پرداخت در محل (COD)

در این روش مشتری در هنگام تحویل گرفتن محصول پرداخت را به صورت نقدی یا با کمک کارتخوان‌های همراه انجام می‌دهد. با توجه به اینکه کلاهبرداری در این روش خیلی کم اتفاق می‌افتد، برخی خریداران اینترنتی ترجیح می‌دهند که از این روش استفاده کنند.

2. پرداخت آنلاین

در فروشگاه هایی که محصول دیجیتالی ارائه می کنند، خریدار پرداخت خود را با اتصال به درگاه های مطمئن پرداخت الکترونیک بانک‌ها و از طریق ارائه اطلاعات حساب و یا کارت بانکی و رمز دوم انجام می‌دهد. در فروشگاه‌های فیزیکی نیز این روشِ پرداخت، برای مشتریان به صورت اختیاری قرار می گیرد و دیگر لازم نیست که مشتریان از COD استفاده کنند. البته با توجه به درجه اطمینان موجود در COD معمولاً ریسک پرداخت هزینه برای مشتریان وجود ندارد. برخی فروشگاه ها برای پرداخت آنلاین تخفیف ارائه می دهند و این انگیزه ای برای استفاده از این روش، برای کاربران فراهم می کند.
هر پدیده ای مزایا ومعایبی دارد وفروشگاه اینترنتی نیز از این قاعده مستثنی نیست.
مزایا:
• کاهش ترافیک و در نتیجه کاهش آلودگی هوا
• کاهش آلودگی صوتی
• حذف مراجعه حضوری به فروشگاه
• دسترسی به توضیحات جامع وکامل محصولات عکس و ویدئو
• ثبت سفارش فقط در چند دقیقه
• عدم نیاز به حمل کالای خریداری شده توسط خریدار
• تحویل کالا درب منزل یا محل کار
• بسیاری از فروشگاه¬ها ضمانت تعویض کالا دارند
• پرداخت در محل پس از تحویل کالا
معایب:
• کالاهای فیزیکی ممکن است معایبی داشته باشند که معمولاً فروشگاه¬های اینترنتی مسئولیتی در این زمینه نمی پذیرند.
• برخی کالاها مانند لباس نیاز به لمس دارند، چراکه ممکن است آن چیزی که شما تصور می‌کنید در عکس هستند، نباشند.
• متاسفانه کلاهبرداری در اینترنت زیاد است و به همین دلیل باید حتماً از فروشگاه¬های مطمئن خرید کنید.
تبليغات اينترنتی
امروزه با توجه به رشد روزافزون فضای مجازی و افزایش تعداد ساعات حضور افراد در این فضا، این نیاز برای صاحبان محصولات و خدمات احساس شده است که لازم است برای افزایش فروش و سود خود اقدام به معرفی، تعریف و تبلیغ محصول خود کنند. در گذشته با توجه به اینکه افراد از تلویزیون یا روزنامه، بیشتر استفاده می‌کردند و زمان بیشتری را در آن می‌گذراندند، شاهد بودیم که عمده تبلیغات برای اینکه در معرض دید مخاطبان قرار بگیرد در این رسانه‌ها قرار می‌گرفت. اما امروزه میزان استفاده از اینترنت و فضای مجازی در حال پیشی گرفتن از دیگر رسانه‌هاست. به همین خاطر، تبلیغات که به عنوان بازوی کسب و کار و افزایش سرمایه شناخته می‌شود، در فضای مجازی در حال گسترش است.

تبليغات اينترنتی



انواع تبلیغات اینترنتی
• تبلیغات ایمیلی
• تبلیغات بنری
• تبلیغات متنی
• تبلیغات از طریق بهینه‌سازی سایت برای موتورهای جستجو یا SEO
• تبلیغات در سایت‌های آگهی و نیازمندی‌های آنلاین
• تبلیغات ویدئویی
• تبلیغات پاپ آپ Pop-up
• تبلیغات موبایلی

مزایا و محدودیت‌های تبلیغات اینترنتی

تبلیغات اینترنتی مزایای بسیاری دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌کنیم.
 تبلیغات اینترنتی برای حفظ محیط زیست مناسب است. برای این نوع تبلیغ لازم نیست درختی قطع شود و به همین دلیل باعث محیط زیست سالم‌تر می‌شود.
 تبلیغات اینترنتی به نسبت سایر انواع تبلیغ، ارزان قیمت‌تر است.
 تبلیغات اینترنتی محدودیت جغرافیایی و زمانی ندارد. افراد برای دسترسی به آن از هر نقطه و هر زمانی می‌توانند، تبلیغات را مشاهده کنند.
 تبلیغات اینترنتی آسیب‌پذیر نیست. شما حتماً انواع تبلیغات را دیده‌اید که براساس گذشت زمان و شرایط آب و هوایی آسیب دیده‌اند و این امر سبب مخدوش شدن تبلیغ شده است. در تبلیغات اینترنتی دیگر تبلیغات اینگونه آسیب نمی‌بینند.
 و ...
در کنار این مزایا، تبلیغات اینترنتی محدودیت‌هایی نیز دارند. که به صورت خلاصه شامل:
 مشخصات و ویژگی مخاطبین: در این زمینه باید اشاره کنیم که در فضای مجازی در گذشته بیشتر علایق کاربران به مسائل مربوط به کامپیوتر بوده است و همین زمینه سبب می‎شود که افراد کمتر به محصولات دیگر علاقه‌ای نشان دهند و عرصه برای تبلیغات سایر محصولات تنگ بود. اما به مرور زمان و با گسترش استفاده از کامپیوتر باید اشاره کنیم که این محدودیت کمرنگ شده است.
 محدودیت مخاطبان از لحاظ سنی: با توجه به اینکه کاربران اینترنت افرادی با گروه سنی خاصی هستند، می‌توانیم ادعا کنیم که این امر برای تبلیغات نیز محدودیت ایجاد کرده است.
 ازدحام تبلیغات: زیاد شدن تبلیغات و ازدحام آنها سبب می‌شود که تبلیغات کمتر مورد توجه قرارگیرند.
 فقدان کنترل لازم بر محتوای تبلیغات اینترنتی: این امر سبب می‌شود که امکان سواستفاده و یا ارائه تبلیغات نامناسب افزایش یابد که خود به عنوان محدودیت این نوع تبلیغات شناخته می‌شود.

استارتاپ‌ها و فرآیندهای کارآفرینی خلاقانه

تعريف کسب و کار نوپا

«استارتاپ» یک مفهوم هم‌زاد با «کسب و کار» و «کارآفرینی» و اصطلاحی غیربومی و واژه‌ای وارداتی است که اغلب معادل «شرکت نوپا » یا «سازمان موقّت» تعریف و تعبیر می‌شود. به زبان ساده میتوان گفت که استارتاپ همان تبدیل ایده به یک کسب و کار موفق است. شرکتهایی مانند وایبر، واتسآپ، تلگرام و... نمونههایی از یک استارتاپ هستند که با بهرهگیری از دانش مناسب و البته، استفاده از فرصتها توانستند به مثالی موفق در این زمینه تبدیل شوند.(رحیمزاده، 1394، ص11)
استارتاپ‌‌‌ها عموماً سازمان (شرکت) های نوپایی هستند که عمدتاً در مرحله توسعه و تحقیقات بازار هستند. شرکت‌های بزرگی مانند مایکروسافت، گوگل، فیس‌بوک که هم‌اکنون در فهرست بهترین شرکت‌های دنیا قرار دارند؛ ابتدا نوعی استارتاپ‌‌‌ بوده‌اند. استارتاپ‌‌‌‌ها معمولاً بر پایه یک ایده نوآورانه و تشکیل یک تیم کاری بوجود می‌آیند. مشخصه بارز آنها خاصیت رشد و گسترش‌پذیری در آینده است. گسترش سریع و بیش از انتظار و احتمال بازگشت سرمایه جالب توجه در آینده، همان جذابیتی است که سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر را به طرف استارتاپ‌‌‌‌ها جذب می‌کند. (چاره‌خواه، فرطوسی و ملایری، 1393: 11)
نکته مهم در اینجا این است که نمی‌توان هر کسب و کار تازه‌ای را استارتاپ‌‌‌ دانست و میان آن با کسب و کار کوچک باید تفاوت قائل شد. این تفاوت‌ها به خوبی در نمودار زیر مقایسه می‌شود:

کسب و کار



مقايسه ميان کسب و کار نوپا و کسب و کار کوچک (چاره‌خواه، فرطوسی و ملايری، 1393: 12)
اهميت استارتاپ‌ها
به نظر می‌رسد دلیل اصلی توجه به این پدیده، موفقیت چشمگیر آن و رشد بسیار زیاد این پدیده است. از سوی دیگر به ویژه با توجه به شرایط خاص کشور، نظیر بافت جمعیتی جوان، افزایش ضریب نفوذ رسانه‌های دیجیتال، میزان دسترسی و رغبت به فناوری‌های نوین در سطح جوانان و سرانجام مشکل اشتغال، می‌توان تیتروار به مجموعه‌ای از دلایل و زمینه‌های اهمیت استارتاپ‌‌‌‌ها اشاره کرد:
1. پیوند نوپاها با خَلق دانش و اثر آن، برفرایند توسعه کشور
2. کمک به انتقال و بومی‌سازی دانش و فناوری در کشور
3. متنوع‌سازی منابع درآمد (تولید) ملی
4. متنوع‌سازی زمینه‌های سرمایه‌گذاری اقتصادی در کشور
5. سرمایه‌گذاری جهت رشد سرمایه و منابع انسانی کشور در حوزه‌های دانش/ فناوری بنیان
6. قدرت و امکان رشد بالا و سریع نوپاها در قیاس با سایر بخش‌ها
7. نشر فرهنگ خلاقیت، ابتکار و نوآوری و تقویت فرایند تجاری‌سازی و تبدیل دانش به محصول دارای ارزش اقتصادی بالا
8. تاثیر رشد این فرهنگ بر کاهش سطح بیکاری میان جوانان، مشارکت عمومی در حل مسئله اشتغال، رشد و تولید فرصت‌های شغلی در کشور
9. و ... .

زيست‌بوم استارتاپ و کارآفرينی

استارتاپ‌‌‌‌ها در ذیل مجموعه‌‌‌‌ای از عوامل و شرایط رشد کرده و ظاهر می‌‌‌‌شوند که از آن به اکوسیستم استارتاپی یاد می‌‌‌‌شود. (رویدادهای استارتاپی، مراکز رشد، نوآوری و شتابدهنده‌‌‌‌ها، بازارهای کسب و کار(بیزینس)، فرهنگ، سرمایه‌‌‌‌گذاری جسورانه، پارک علم و فناوری، عناصر و نقش آفرینان استارتاپی، اپلیکیشن‌‌‌‌های فن پایه، رسانه‌‌‌‌های استارتاپی، اینترنت اشیاء(IOT) و...) (اصنافی، 1395)
رویدادها و کارگاه‌‌‌‌های آموزشی و ترویجی، از مهمترین فعالیت‌‌‌‌ها در اکوسیستم استارتاپی می‌باشد. در این اکوسیستم، رویدادهای مختلفی برگزار می‌‌‌‌شود. رویدادهای ترویجی با هدف آموزش، انتقال تجربه و شبکه‌‌‌‌سازی بین افراد علاقمند و آشنایی با یکدیگر، برگزار می‌‌‌‌شود. در ایران بسیاری از فعالان کارآفرینی، کپی‌‌‌‌هایی از رویدادهای استارتاپی بین‌المللی برگزار کرده و شرکت‌‌‌‌های نوپا و فروشگاه‌‌‌‌های استارتاپی نیز با الگوگیری از نمونه‌‌‌‌های غربی شکل گرفته است.( "دیجی کالا" معادل آمازون آمریکایی، "پین تا پین" معادل بوکینگ، "اسنپ" معادل اوبر ، "تخفیفان" معادل گروپن در شیکاگو و...)(خبرگزاری جمهوری اسلامی-ایرنا- به نقل از رادیو بین المللی فرانسه، 3/5/96)

استارت آپ


«شتاب‌‌‌‌‌دهنده» شرکتی است که ابتدای کار یک استارتاپ، آن را تحت پوشش خود درمی‌‌‌‌‌آورد و برای این کار از میان شرکت‌‌‌‌‌کنندگان در دوره خود، پس از مدتی کوتاه، ایده‌‌‌‌‌ای برگزیده و به عنوان استارتاپ انتخاب می‌‌‌‌‌کند. شتاب‌‌‌‌‌دهنده‌‌‌‌‌ها با سرمایه‌‌‌‌‌گذاری اولیه بر روی یک شرکت نوپا، درصدی از مالکیت آن را در اختیار گرفته و در مقابل به گردانندگان پروژه آموزش‌‌‌‌‌های لازم برای کسب موفقیت بهتر را خواهند داد. شتاب‌‌‌‌‌دهنده‌‌‌‌‌ها شرکت‌‌‌‌‌هایی هستند که برای رشد ایده‌‌‌‌‌های جدید سرمایه‌‌‌‌‌گذاری می‌‌‌‌‌کنند. آن‌‌‌‌‌ها به صاحبان ایده‌‌‌‌‌ها و استارتاپ‌‌‌‌‌ها کمک می‌‌‌‌‌کنند تا بتوانند تعریفی صحیح و نمونه اولیه مناسبی از کالا و یا خدماتی که قصد نوآوری در آن صنعت را دارند ارائه دهند. برنامه‌‌‌‌‌هایی که شتاب‌‌‌‌‌دهنده‌‌‌‌‌ها ارائه می‌‌‌‌‌دهند معمولاً از لحاظ زمانی محدود هستند و در اکثر مواقع این بازه زمانی در حدود 3 ماه می‌‌‌‌‌باشد و سعی می‌‌‌‌‌کنند در این بازه زمانی با فراهم آوردن اندکی سرمایه و محل کار و امکانات برای صاحبان ایده‌‌‌‌‌ها به آن‌‌‌‌‌ها در رسیدن به هدفشان کمک کنند.(وب سایت اصفهان پلاس، 7/6/1394)

فرصت‌ها و آسيب‌های استارتاپ‌ها

برخی از فرصتهای شبکه‌های استارتاپی در کشور عبارتند از:
• امکان رونق و رشد اقتصادی (ایجاد اشتغال و تولید و سودآوری بر پایهی فناوری اطلاعات).
• امکان بومی¬سازی پدیده¬ وارداتی استارتاپ¬ها و ایجاد شبکه¬ ملی استارتاپی بدون وابستگی به کشورهای پیشرفته
• امکان قانونمندسازی فرهنگ استارتاپی در کشور.
• امکان مدیریت فعالان اکوسیستم استارتاپی کشور با ایجاد بانک اطلاعاتی و شناسنامه¬ اطلاعاتی برای فعالیت آنان.
• امکان شناسایی استعدادها و توانمندیهای جوانان و هدایت آنها به سمت رفع نیازهای واقعی کشور
• تسهیل بستر مهاجرت معکوس نخبگان به کشور و مقابله با آنچه که پدیدهی "فرار مغزها" نامیده می‌‌‌شود.
• امکان واردات سریع و بدون موانع گمرکی و مرزی فناوری اطلاعات نوین به داخل کشور.
• امکان کاستن از اعتراضات و نارضایتیهای عمومی با بهرهگیری از اپلیکیشنهای خدماتی و رفاهی.
• و ... .
برخی آسیب‌های موجود نیز شامل:
• عدم قانون‌گذاری مناسب و وجود خلاء های قانونی
• ترویج فرهنگ‌های غربی و عدم توجه به سبک زندگی ایرانی-اسلامی
• ترویج رفاهیات بیشتر و مصرف‌گرایی
• کپی‌برداری از نمونه‌های خارجی
• شیوع جرایم مالی محتمل‌الوقوع
• سرقت ایده‌ها
• شناسایی شبکه فعالان زیست‌بوم استارتاپی و کارآفرینان

بررسی استارتاپ‌های موفق و تاریخچه آنها نشان می‌دهد که اکثر آنها در ابتدا ایده‌هایی داشتند که یکبار شکست خورده‌اند و سپس از ابتدا کار خود را با تیمی هماهنگ با خود شروع کرده و در نهایت توانسته‌اند ایده‌های خود را جامه عمل پوشانند. پس از عملی شدن، جذب سرمایه و سرمایه‌گذار سبب گردیده که آنها به شرکت‌هایی بزرگ تبدیل شده و هر کدام چندین شرکت زیرمجموعه داشته باشند.

ارتباطات در فضای مجازی

تعريف ارتباطات آنلاين


با بررسی تعاریف مختلف برای واژه ارتباط می‌توان تعریف زیر را به عنوان تعریفی نسبتاً جامع انتخاب نمود.
«ارتباط عبارتست از فراگرد انتقال پیام از سوی فرستنده برای گیرنده، مشروط بر آنکه در گیرنده پیام مشابهت معنی با معنی مورد نظر فرستنده پیام ایجاد شود.» (محسنیان راد، 1369: 57)
با توجه به اینکه ما تلاش داریم کسب و کار در ایران را مورد بررسی قرار دهیم؛ می‌توانیم اشاره کنیم که شبکه‌هایی که فیلتر هستند، مانند فیس‌بوک یا توییتر بستر مناسبی برای ایجاد کسب و کار نیستند و با توجه به اقبال ویژه کاربران ایرانی به اینستاگرام و تلگرام، در این دو بستر بیشترین کسب و کار وجود دارد.

اینستاگرام

اینستاگرام

این شبکه اجتماعی تمرکز ویژه‌ای بر تصاویر دارد و همین ویژگی سبب شده است که مورد استقبال ویژه کاربران قرار گیرد. اینستاگرام در ابتدا توسط تیمی مجزا شروع به کار نمود، اما با توجه به سودآوری زیادش، توسط شرکت فیس‌بوک مورد توجه قرار گرفت و خریداری شد. در این شبکه هر کدام از کاربران توانایی این را دارند که تولید پست نموده و در مدل ارتباطی در جایگاه فرستنده قرار گیرند. در عین حال آنها می‌توانند پست‌های کاربرانی که دوست دارند را مشاهده کرده و نقش گیرنده را ایفا نمایند. به همین دلیل می‌توانیم ادعا کنیم که مدل ارتباط در اینستاگرام دوسویه و تعاملی و با محوریت تصاویر است.
امروزه افراد و برندهای مختلف، برای بازاریابی محصولات خود توجه ویژه‌ای به اینستاگرام نشان داده‌اند. در این شرایط آنها با قرار دادن محصولات خود در پست‌های اینستاگرام صفحات خود، تلاش دارند کاتالوگی دیجیتالی در این بستر از محصولات خود ارائه دهند. زیبایی تصاویر و قیمت‌های آن از جمله ویژگی‌هایی هستند که کاربران را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

یکی از ویژگی‌های دیگر موجود در اینستاگرام، این است که مخاطبان صفحات و محصولات، به صورت تخصصی فروشگاه‌های خود را دنبال می‌کنند و همین محصول سبب می‌شود که مطالب تخصصی در صفحات قرار گرفته و نقد و بررسی‌های مختلف، کمک به راهنمایی مشتری برای خرید مناسب‌تر می‌کند.
یکی دیگر از راه‌هایی که سبب می‌شود مخاطبان، محصولات و فروشگاه‌های اینستاگرامی مورد نظر خود را راحت‌تر انتخاب کنند. استفاده از هشتگ‌ هاست. هشتگ‌های مرتبط با محصول سبب می‌شود که محصولات شما در دسته‌بندی موضوعی که توسط اینستاگرام انجام می‌گردد، نیز ارائه شود و به همین دلیل، مخاطبان بیشتری شما را دنبال خواهند کرد. برای مثال اگر یک فروشگاه، محصولات کوهنوردی ارائه می‌دهد، لازم است از هشتگ‌های مرتبط استفاده کند تا کاربران بتوانند از این طریق محصولات آنها را مشاهده نمایند.
ارائه تخفیف‌های گوناگون و قیمت‌های به نسبت پایین‌تر از فروشگاه‌های فیزیکی از دیگر عواملی است که سبب گرایش کاربران به خرید از آنها می‌شود.
در اینستاگرام کاربران، توانایی دارند که محصولات مورد نظر خود را انتخاب نمایند ولی معمولا برای تکمیل فرایند خرید لازم است که از ابزارهای دیگر مانند درگاه‌های خدمات الکترونیکی بانک‌ها و یا انتقال وجه کارتی برای پرداخت استفاده کنند. همچنین برای برقراری ارتباط میان خریدار و فروشنده، کاربران به استفاده از ابزارهای جایگزین، مانند پیام‌رسان‌ها، تلفن و پیامک استفاده می‌کنند و استفاده از قابلیت مکالمه دایرکت در اینستاگرام، خیلی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد؛ اما دیده شده که از این قابلیت نیز استفاده کنند.
در نهایت باید اشاره نماییم که هرچه کاربران اینستاگرام، محصولات خود را جذاب تر به نمایش گذاشته و قیمت‌های مناسب‌تری ارائه نمایند، توانایی جلب اعتماد بیشتری از کاربران دارند. این جلب اعتماد سبب خرید بیشتر از آنها می‌شود.

تلگرام

پیدایش پیام‌رسان تلگرام در ایران، یکی از پدیده‌های مهم در عرصه فناوری اطلاعات بوده است. امروزه پهنای باند زیادی در کل کشور مربوط به این پیام‌رسان است. در این پیام‌رسان قابلیت‌های مختلفی مانند مکالمه فردی، گروه‌ها، سوپرگروه‌ها و کانال‌ها وجود دارند. بررسی وضعیت کسب و کار در این بستر نشان می‌دهد که تمرکز ویژه بر روی کانال‌ها قرار دارد. در کانال‌ها نیز مانند اینستاگرام، ادمین کانال، محصولات خود را به صورت پست‌های مختلف و با توضیحات لازم ارائه می‎‌نماید. در اینجا نیز ادمین‌ها می‌توانند با قرار دادن کدهای مختلف و یا استفاده از هشتگ‌های مختلف، محصولات را در درون همان کانال دسته‌بندی نمایند.
هرچه توضیحات جذاب‌تر باشد و از ظرفیت لازم برای اقناع کاربران برخوردار باشد، امکان خرید بیشتری فراهم می‌شود. لازم به ذکر است که استفاده از تصاویر مناسب و زیبا، سبب گرایش بیشتری برای خرید می‌گردد. در این بستر برخلاف اینستاگرام شاهد هستیم که امکان برقراری ارتباط با ادمین و فروشنده در همین بستر فراهم هست و کاربران می‌توانند در درون تلگرام با فروشنده ارتباط برقرار کرده و محصول خود را به فروش برسانند.

برخلاف مباحثی که در قسمت خدمات در فضای مجازی پیرامون نحوه پرداخت توضیح داده شد؛در اینجا نیز می‌توانیم اشاره کنیم که فروشگاه‌های تلگرامی و اینستاگرامی این توانایی را دارند که از راه‌های مختلف برای پرداخت استفاده کرده و محصولات خود را با استفاده از پست یا پیک برای مشتری خود ارسال نمایند.
نکته‌ای که در انتهای این بخش می‌توان مورد اشاره قرار داد، این است که کاربران خود باید از کیفیت و جنس محصولات مورد نظر خود اطمینان حاصل نمایند و همواره این ریسک وجود دارد که سفارش آنها با چیزی که در ذهن خود دارند، تفاوت زیادی داشته و همین باعث ناامیدی آنها از خرید اینترنتی می‌گردد.

جمع‌بندی

در نهایت باید اشاره نماییم که خدمات و ارتباطات آنلاین ظرفیت‌های بسیاری برای کاربران و فروشنده‌ها ارائه می‌نماید و این امکان وجود دارد که هر دو طرفِ فرایند خرید، از سود قابل توجهی استفاده نمایند. هم فروشنده‌ها می‌توانند فروش بیشتری انجام دهند، مانند دیجی‌کالا و هم خریداران امکان این را دارند که از درون منزل خود، بدون اینکه وقت خود را صرف جستجو در بازار نمایند، محصولات مورد نظر خود را با گارانتی و ضمانت قابل اطمینان با قیمتی مناسب‌تر از اقصی نقاط کشور یا جهان خرید نمایند.
با تمامی این تفاصیل باید اشاره نماییم که تهدیداتی نیز هر دو طرف این فرایند را تهدید می‌کند. خریداران باید اطمینان از فروشنده و کیفیت محصولات خود کسب کنند تا در فرایند خرید متضرر نشده و مورد کلاهبرداری قرار نگیرند. تهدید برای فروشندگان اما، جنسی متفاوت با خریداران خواهد داشت. فعالیت در بستر قوانین موجود سبب می‌شود که کمتر در معرض تهدید برای تعطیلی کسب و کار خود قرار گیرند. لازم است افرادی که خدماتی در فضای مجازی ارائه می‌نمایند، برای تداوم فعالیت خود، مجوزهای لازم را کسب کنند تا مورد حمایت قرار گیرند. در حوزه کسب و کار از طریق ارتباطات آنلاین اما پیچیدگی بیشتری وجود دارد. برای مثال اتفاقات مختلفی ممکن است سبب فیلترشدن یا مسدود شدن شبکه‌های اجتماعی یا پیام‌رسانها در کشور شوند که این عوامل در نهایت تأثیر منفی زیادی بر روی کسب و کار در این فضا و افراد حاضر در این عرصه دارد. کما اینکه مشاهده گردید که فیلتر شدن مقطعی تلگرام سبب ضرر بسیاری به افراد حاضر در این بستر گردید.

منابع

• مهدی زاده، سید محمد؛ 1389؛ نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی؛ انتشارات همشهری؛ چاپ چهارم.
• هاشمی‌زاده، سیدرضا، انصاری‌نسب، بنیامین؛ 1396؛ عصرمجازی؛ تأملی بر کارکردها و رویکردهای جامعه مجازی؛ انتشارات تیسا.
• محسنیان راد، مهدی؛ 1369؛ ارتباط شناسی- ارتباطات انسانی (میان فردی، گروهی و جمعی)؛ نشر سروش (انتشارات صداوسیما)؛ چاپ چهاردهم.
• چاره‌خواه، چیا؛ فرطوسی، محمدرضا؛ ملایری، محسن؛ 1393؛ سرمایه‌گذاری در کسب و کارهای نوپا (استارت‌آپها) با نگاهی به وضعیت کشور و منطقه؛ مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال.
• اصنافی، سید محمدرضا؛ 1395؛ اکنون و آینده اکوسیستم استارتاپی جمهوری اسلامی ایران؛ موسسه افق آینده‌پژوهی راهبردی.
• رحیم زاده، علیرضا؛ 1394؛ مصاحبه با برنامه‌نویسان یکی از سایت‌های استارتاپ (کارآفرینی و استارتاپ‌های جوانانه)؛ مندرج در روزنامه اعتماد، ش 3316، ص11، 24/5/94.
• خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا)؛1396؛ «رادیو بین‌المللی فرانسه(RFI): رونق بازارهای اینترنتی در ایران»؛ 3/5/96.
• پایگاه اطلاع رسانی خانه کارآفرینان ایران، Karafarini.ir
• علم فردا، 1393، تبلیغات اینترنتی چیست؟ روش‌های تبلیغات اینترنتی، www.elmefarda.com/تبلیغات-اینترنتی/
• علم فردا، 1394، فروشگاه اینترنتی چیست و چگونه کار می‌کند، http://www.elmefarda.com/فروشگاه-اینترنتی/
علم فردا، 1393، لیست شتاب‌دهنده‌های ایران، www.isfahanplus.ir/لیست-شتاب-دهنده-های-ایران/

نظرات

 
   
 
Captcha